Universiteit Leiden
  home   contact      
 
 
 
Archief
   

Archief > Forum 2/06 > Onderwijs

Dubbeltalenten: de andere kant van de medaille

"We zijn geen veredelde volksuniversiteit!"

Het klinkt allemaal zo mooi: Frans studeren en tegelijk ook schoolmuziek, in twee vakken les kunnen geven, je studie geschiedenis voltooien en tegelijk opgeleid worden voor operazangeres. Het ideaal van de Faculteit der Kunsten. Bij zijn research voor een reportage over dubbeltalenten ontdekte Forumredacteur Bart de Haas echter ook een andere kant aan het zijn van zo'n dubbeltalent. Een die meer betekent dan alleen roosterproblemen: "Dan moet je maar niet zo stom zijn om per se twee studies tegelijk te willen doen!"

door Bart de Haas

Moeilijker dan verwacht
Het begon allemaal nadat ik van Korrie Korevaart, secretaris-directeur van de Faculteit der Kunsten, een lijstje had gekregen van studenten die zowel een Letterenstudie in Leiden als een meer kunstgerelateerde studie in Den Haag doen, de zogeheten dubbeltalenten. Het leek in eerste instantie niet moeilijk om zo een aantal enthousiaste studenten te vinden die zouden willen meewerken aan een interview voor Forum. Uiteindelijk is dit ook gelukt, zie reportage Forum 1 (2006), maar het bleek moeilijker dan verwacht.

Twee studenten lieten weten niet aan het interview mee te willen werken. Toen ik hun vervolgens vroeg waarom dan niet, kreeg ik het verrassende antwoord dat ze totaal niet tevreden waren met de samenwerking tussen het Haagse kunstvakonderwijs en de Leidse universiteit. Omdat ze allebei liever anoniem willen blijven, zal ik in dit stuk beide verhalen samennemen in één fictieve studente, genaamd Linda, die in Leiden fictief kunstgeschiedenis studeert en in Den Haag studeert aan de kunstacademie.

Tegenwerking
Linda: "De samenwerking werkt vooral als je student aan de universiteit bent. Vanuit de academie wordt het programma eigenlijk alleen maar tegengewerkt. De meeste docenten staan over het algemeen namelijk nogal huiverig tegenover al deze vernieuwingen."

Waaruit blijkt deze tegenwerking dan zoal? Om te beginnen uit het rooster: "Ik weet natuurlijk niet hoe het bij andere opleidingen is, maar mijn studieprogramma laat geen tijd of plek over om daarnaast nog vakken te kunnen volgen aan de universiteit." Daarnaast is er ook geen ruimte in de studie voor keuzevakken: "Alle studiepunten liggen al helemaal vast en er zijn ook geen keuzepunten. Zo is het rooster ingepland als een fulltime werkweek en is het moeilijk, zo niet onmogelijk, om daarnaast nog voor bepaalde vakken naar Leiden te gaan, laat staan om daar een hele studie te doen."

Kunst gaat altijd voor
Ook uit de beide succesverhalen van Merel en Claire kwam iets dergelijks al naar voren. Merel: "Als er twee tentamens tegelijk gehouden worden, of als er twee opdrachten rond dezelfde tijd ingeleverd moeten worden, dan gaat het conservatorium in principe altijd voor. De universiteit komt dan later wel."

Linda heeft eenzelfde ervaring op de kunstacademie: "Als ik bij mijn opleiding Kunstgeschiedenis aan een docent vraag of ik, in verband met iets anders aan de academie, mijn tentamen iets later mag maken, dan is daar altijd wel een mogelijkheid. Toen ik echter eens hetzelfde vroeg aan iemand in Den Haag, kreeg ik als antwoord dat het mijn probleem was, dat ik het zelf moest oplossen en dat ik maar niet zo stom moest zijn om per se twee studies tegelijk te willen volgen."

Uiteindelijk heeft Linda door al deze zaken nauwelijks een vak in Leiden kunnen volgen. En ook op de academie loopt haar studie niet helemaal naar wens. Ze twijfelt zelfs of ze volgend jaar niet met één ervan of zelfs met allebei zal stoppen: "Allebei helemaal doen blijkt in elk geval onmogelijk. Dan gaat het nog sneller om eerst de ene af te maken en daarna aan de andere te beginnen."

Unieke mogelijkheid
"Dat is inderdaad niet de manier zoals het zou moeten gaan," beaamt Korrie Korevaart. "De Faculteit der Kunsten is juist opgericht om het mogelijk te maken dat één student zich volledig ontplooit in twee disciplines. Dat is het ideaal. Dat een jongen die bijvoorbeeld componeert er een studie Italiaans naast zou kunnen doen. En dat allebei op hoog niveau; we zijn immers geen veredelde volksuniversiteit."

Sinds september 2002 is de negende faculteit, gehuisvest in een fraai pand aan het Rapenburg, er actief op gericht om studenten van de Universiteit Leiden vakken te laten volgen aan de kunstacademie of het conservatorium in Den Haag. En vice versa. Op dit moment zijn er in totaal 350 studenten die van deze unieke mogelijkheid gebruikmaken.

Vijfentwintig van hen kiezen er zelfs voor om op deze manier twee volledige studies te volgen, de zogenoemde dubbeltalenten. Zij betalen hiervoor geen extra collegegeld. Naast deze mogelijkheden valt tot slot ook de opleiding Photographic Studies binnen de Faculteit der Kunsten en zijn er een twintigtal kunstenaar-onderzoekers bezig met een promotie aan de faculteit.

Ongelijk verdeeld

Korevaart moet toegeven dat van die 350 studenten het overgrote deel student is in Leiden: "Helaas is de beweging voorlopig meer van Leiden naar Den Haag dan andersom. Dat is getalsmatig gezien natuurlijk ook wel logisch, aangezien er in totaal veel meer Leidse studenten zijn, al hopen we toch dat er in de toekomst meer HBO-studenten naar Leiden zullen komen."

Bovendien komt de Haagse interesse voor Leiden voorlopig vooral vanuit het conservatorium. Korevaart: "Mogelijk komt dit doordat musici iets gedisciplineerder zijn. Er zijn daar in verhouding immers meer studenten die VWO als vooropleiding hebben dan aan de academie. Veel scholieren twijfelen immers of ze na hun middelbare school voor 'iets leuks' of toch voor 'iets zinnigs' kiezen. En het mooie van onze faculteit is dat ze die keuze nu niet meer hoeven te maken, dat ze het allebei kunnen combineren."

Theorie en praktijk

Als bemiddelaar tussen de studenten en de opleidingen is Korevaart inmiddels ook problemen als die van Linda tegengekomen: "Vaak zijn docenten ten onrechte bang voor vernieuwing. Er zijn er inderdaad bij die menen dat je, met name als je aan de academie een kunstvak studeert, daar sowieso al je handen aan vol hebt. Studenten hebben volgens hen dan geen tijd meer om vakken te volgen aan de universiteit. Het ideaal van de Faculteit der Kunsten wordt zo niet altijd in de praktijk gebracht. Wij vinden namelijk dat dit wél moet kunnen."

Er zijn blijken meer verschillen tussen het Haagse kunstvakonderwijs en de universiteit te zijn dan vooraf gedacht: "De roosters, het studieadministratiesysteem en de hele cultuur is anders in Den Haag, maar wij zien hier ook voordelen in. Het is juist boeiend om dit alles met elkaar te verenigen. Voor de studenten zou het dan ook alleen maar voordelen mogen opleveren. We hopen dan ook zoveel mogelijk naar ons ideaal toe te werken."

Tegenover de conservatievere docenten staan echter de vele docenten die wel openstaan voor de samenwerking. Zij vinden juist dat het niet verstandig is om bijvoorbeeld alleen piano te studeren, maar dat je - zeker als je ook daar het talent voor hebt - er nog een universitair vak bij moet gaan volgen: "Alleen de echte uitblinkers kunnen immers later hun geld verdienen met het bespelen van een instrument."

Kracht in diversiteit

Zelf is Korevaart het dus volledig met die laatste groep eens, maar voornamelijk om andere redenen: "Interdisciplinariteit is belangrijk. De vooruitgang in kunst en wetenschap is gebaat bij mensen die in staat zijn interdisciplinair te werken. Het is van belang dat studenten leren nadenken over hun vakgebied en daarop kunnen reflecteren, maar dat ze tegelijkertijd ook creatief zijn en durven te breken met bepaalde vastgeroeste regels. Zo kunnen beide groepen studenten veel van elkaar leren. We hopen dan ook de opleidingen steeds beter op elkaar aan te laten sluiten. En de problemen die er zijn, zullen we zo goed mogelijk proberen op te lossen."

Of Linda daar in de praktijk nog van kan profiteren, weet ik niet. De theorie is in elk geval prachtig. Laten we hopen dat deze unieke kans ook in de praktijk goed gaat werken. "Want," aldus Korevaart, "waarom zou je studenten die meer dan één ding kunnen in dat talent beknotten? Interdisciplinariteit is hot. En de maatschappij heeft behoefte aan mensen die bruggen kunnen slaan."

Lezersreacties

Reactie: "voor 'iets leuks' of toch voor 'iets zinnigs' kiezen" [zie tekst]: dit suggereert dat een kunstopleiding niet zinnig zou zijn. Hoewel ik toegeef dat ik er bij het maken van mij keuze wel zo ongeveer tegenaan keek, weet ik nu dat kunstopleidingen zeker zinnig zijn. Ik vind deze formulering dus enigszins kort door de bocht. 
Naam: Claire van Kempen

                                    
 
   
vorige pagina top pagina