Universiteit Leiden
  home   contact      
 
 
 
Archief
   

Archief > Forum 5/05 > Reportages

Reportage

Eerstejaarsboekdag
Eerstejaars alfa's en bèta's verenigd door literatuur

Op weg naar de werkgroepsbesprekingenNadat 's ochtends het Academisch jaar officieel geopend was in de Pieterskerk, bood de kerk op maandagmiddag 5 september plek aan de Eerstejaarsboekdag, waarmee de faculteit der Letteren en de faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen het nieuwe collegejaar inluidden.
De Eerstejaarsboekdag vond voor de tweede keer plaats en voor het eerst deden naast de faculteit der Letteren ook de exacte studies mee.

door Simone Wolff

Het initiatief dat prof. dr. Anthonya Visser en prof. dr. Ineke Sluiter vorig jaar namen om de studiestart voor alle letterenstudenten op een bijzondere manier te markeren, is opgepakt door twee nieuwe trekkers: prof. dr. Arie Verhagen, hoogleraar taalkunde bij de opleiding Nederlands en prof. dr. Rob Visser, hoogleraar op het gebied van de geschiedenis van de natuurwetenschappen. Zij zochten De Katalinstraat van de Hongaarse schrijfster Magda Szabó uit als het boek dat studenten van zowel Letteren als Wiskunde en Natuurwetenschappen moest aanspreken, en dat voldoende stof bood voor discussies met verschillende invalshoeken. De drijvende kracht hierachter vormde de gedachte dat aan  academische vorming geen grenzen gesteld zijn en dat een wetenschappelijke houding het eigen vakgebied overstijgt.

Alle eerstejaarsstudenten van deze faculteiten hadden vooraf het boek thuis gestuurd gekregen. De roman, door de organisatie beschreven als 'een fascinerende roman over een verloren jeugd, die op een aangrijpende manier de onmogelijkheid beschrijft om de tijd vast te houden', diende van te voren gelezen te worden, om het tijdens deze middag in werkgroepen te kunnen bespreken. De werkgroepen werden ad random gevormd, zodat ze uit zoveel mogelijk verschillende disciplines bestonden.

Vraaggesprek tussen Magda Szabó en Willem Otterspeer     
Vraaggesprek tussen Magda Szabó en Willem Otterspeer in de Pieterskerk

Supermarkt

Als studentbegeleider van een van de werkgroepen kan ik zeggen dat de Eerstejaarsboekdag erg geslaagd was. De eerstejaars zijn in grote aantallen naar de Pieterskerk gekomen. De nieuwe lichting en de deelnemende docenten en studenten werden na een welkomstwoord van Arie Verhagen toegesproken door de decanen van beide faculteiten, die beide de bijzonderheid van dit faculteitsoverkoepelende project benadrukten. Geert Booij, de nieuwe decaan van de letterenfaculteit, gebruikte een typerend voorbeeld over een supermarkt, waar een student met elf artikelen aansloot bij een kassa die speciaal voor klanten met minder dan tien stukken koopwaar bedoeld was. Je zou kunnen concluderen dat deze student wel een exacte studie moest doen, hij kon immers niet lezen, of anders een letterenstudie, aangezien hij niet bleek te kunnen tellen. "Wat wij met dit project willen bevorderen," benadrukte Booij, "is dat de studenten van de Universiteit Leiden niet aan dit stereotiep voldoen." Decaan Saris van de faculteit Wiskunde en Natuurwetenschappen stelde dat de Universiteit Leiden geen optelsom van faculteiten is; geen multiversiteit maar een universiteit.

Vreemde figuren

Na de opening werden de eerstejaars meegenomen naar het WSD-complex om de roman in kleine werkgroepen te bespreken. Het viel mij op dat het verhaal, toch niet heel eenvoudig, door de studenten in mijn groep goed was gelezen. Er ontstonden levendige discussies waaraan de eerstejaars enthousiast deelnamen en waarbij interessante inzichten naar voren kwamen. Zo werd bijvoorbeeld de rol van de Tweede Wereldoorlog in de roman door ons besproken. Wij kwamen tot de conclusie dat de oorlog, hoewel nooit precies beschreven, een erg belangrijke rol speelde in het boek en dat sommige gebeurtenissen nooit hadden kunnen plaatsvinden zonder de oorlog. Ook waren naar ons idee karaktertrekken van sommige personages erg veranderd door de invloed van de oorlog en de voorvallen die in deze periode plaatsvonden. Echter, op de vraag of de eerstejaars het boek leuk vonden werd helaas merendeels ontkennend geantwoord. Zwaarmoedig was het, merkten veel studenten op. Een deelneemster begreep niet dat de personages naar het verleden bleven verlangen. "Wat een vreemde figuren. Move on, zou ik zeggen!"

Geconcentreerd luisteren

De middag werd in de Pieterskerk afgesloten met een vraaggesprek tussen Magda Szabó en Willem Otterspeer. Deze docent maakte gebruik van vragen die tijdens de werkgroepen geformuleerd waren. De inmiddels 88-jarige schrijfster was speciaal vanuit Hongarije overgevlogen. Vóór het interview richtte zij zich tot het publiek met een persoonlijk verhaal. Ze vertelde dat haar voorouders in de zeventiende eeuw wegens godsdiensttumulten gevlucht waren vanuit Nederland naar Hongarije. In latere eeuwen verlieten deze voorouders soms tijdelijk hun nieuwe land om in Leiden te studeren en daarom vond zij het heel bijzonder dat zij hier was uitgenodigd. Het aansluitende interview was interessant, maar vaak nogal onduidelijk. Ondanks de tolk die alles in het Hongaars vertaalde, leek Magda Szabó niet altijd goed te begrijpen wat wij met bepaalde vragen bedoelden en soms begreep het publiek haar antwoorden niet goed. Omdat iedereen zijn best deed geconcentreerd te luisteren, was het dan ook muisstil in de kerk tijdens het gesprek. Toch was het interview een waardevolle aanvulling op de werkgroepbesprekingen, want door Magda Szabó's eigen interpretatie ging ik de roman anders zien. Mijn mening werd gedeeld door anderen: Florian (studente Ruslandkunde) en Marten (student wiskunde) vonden het een somber en moeilijk boek, en het interview was moeizaam. "Maar wel heel leuk dat we haar nu in het echt hebben kunnen zien, en met de achtergrondinformatie die ze heeft gegeven, begrijpen we toch iets meer van haar boek." Op de vraag of ze om haar handtekening gingen vragen, antwoordden ze negatief: "Er staat al een hele rij, en dat willen we het arme mens niet aandoen."

Magda Szabó    
Magda Szabó

Filosoferen

Magda Szabó had alle geduld om tijdens de afsluitende borrel de boeken van belangstellende studenten te signeren, vaak nog met een persoonlijk woordje erbij. En terwijl de docenten hun collega's in de Pieterskerk opzochten om nog even door te filosoferen over centrale thema's, academische vorming en mogelijkheden om meer samen te werken met docenten van andere faculteiten, zochten de eerstejaars in kleine groepjes de zon weer op.

                                    
 
   
vorige pagina top pagina