Universiteit Leiden
  home   contact      
 
 
 
Archief
   

Archief > Forum 3/05 > Column


HBO!

Column door Jef Jacobs

Binnen de muren van deze universiteit lopen de meningen uiteen over de opname van bachelors uit het Hoger Beroepsonderwijs. Die verdeeldheid heeft alles te maken met het beeld dat men heeft van onze alma mater. Wat zijn wij? Of liever: wat behoren wij te zijn? Zijn we er voor het puikje van de vwo-leerlingen of hebben we een bredere maatschappelijke opdracht? Zien we graag het toptalent toestromen, van heinde en ver of rechtstreeks via het 'pre', of ligt onze taak in het aandragen van werkers in onze nationale kennissamenleving? De voorstanders van een profilering als internationale topuniversiteit zijn van nature minder geneigd om de deuren wijd open te zetten voor HBO-gediplomeerden. Zij leggen er de nadruk op dat je je in allerlei energievretende bochten moet wringen voor die paar getalenteerde en verdwaalde HBO-ers. Die zullen overigens hun weg toch wel vinden, ook zonder zwaar opgetuigde en weinig opbrengende schakelprogramma's. Degenen die onze universiteit eerder een nationale opdracht toedichten, gericht op intellectuele verheffing van gans een volk, zijn daarentegen geneigd ruimhartig toe te laten. Je zult maar een contingent geschikte academici mislopen, ook al zijn die niet allemaal van het allerhoogste kaliber. Tenslotte heb je ook een academisch getraind middenkader in onze maatschappij nodig.De scheidslijnen tussen deze opinies verlopen niet alleentussen de faculteiten, maar ook dwars daar doorheen. Van oudsher echter leunen sociale wetenschappen en rechten zwaar op een brede landelijke instroom aan de basis, met een flink contingent HBO-gediplomeerden. Die worden evengoed opgeleid tot psycholoog, bestuurskundige, rechter of raads-m/v en krijgen ook daadwerkelijk emplooi in een breed, universitair opgeleid middenveld. Onze maatschappij heeft ze broodnodig en als deze universiteit ze niet wil opleiden nemen andere - ook 'internationaal' en 'top' - dat graag van ons over.

Bij letteren ligt dat inmiddels iets anders. Sinds wij ons niet meer overwegend op het voortgezet onderwijs als afnemend veld richten, is de opleiding voor een specifiek beroep hier uit het zicht geraakt. Tegelijk is echter de lat voor onze faculteit - traditioneel een onderwijsfaculteit - ook op onderzoeksgebied hoog gelegd. En wij zijn er, afgaande op de prestaties in de tweede geldstroom en de onderzoekvisitaties, in de afgelopen jaren in geslaagd, die verwachtingen meer dan waar te maken. Dat neemt niet weg dat we de spanning tussen een keuze voor excellentie of voor een zo breed mogelijke instroom wel degelijk voelen. Tenslotte is ook onze financiering nog steeds in belangrijke mate afhankelijk van de instroom, zowel in de BA als MA.

Mijn conclusie: wij kunnen ons niet permitteren, op de werving van enkel toptalent te mikken. Wij hebben ook die studenten nodig die de behoorlijk dikke laag onder die top vullen. Daartoe horen ook HBO-ers. Het is weliswaar Leids beleid, om schakelprogramma's binnen de 30 ects te houden. Maar een blik op de websites van onze nationale concurrenten leert dat elders daarom wordt gemeesmuild. Je vindt er in de letteren schakelprogramma's van anderhalf jaar of meer. Dat hoeven wij beslist niet over te nemen. Maar schakelen voor de duur van maximaal éen jaar moet mogelijk zijn, vooral als het door aanschuiven tegen betaling kan gebeuren en een reële kans op toename van de masterinstroom oplevert.

Maar er zijn ook overwegingen van andere aard. 'Oudere' HBO-studenten brengen vaak extra ervaring en motivatie in werkgroepen in; bovendien komt wat goed is niet altijd snel. Voor velen geldt dat zij op een tweede adem alsog hun kans waarnemen om zich academisch te scholen. Zulke studenten kunnen de monocultuur van enkel zeer jonge vwo-ers doorbreken. Zoals ik zelf nog recent in een college literatuurdidactiek heb gemerkt, kan dat het algehele niveau van een werkgroep zeer ten goede komen. 

Als docent bij de opleiding Duitse taal en cultuur heb ik beiden gezien: de HBO-er die met theorie niets ophad of aankon en snel weer weg was, maar ook degene die tenslotte met een 9 voor de doctoraalscriptie vertrok. Overigens horen inmiddels tot die laatste categorie niet de minsten onder professoren: landelijk en Leids. 

Stelling
Wij moeten HBO-bachelors als een serieuze categorie MA-instromers benaderen, in alle opleidingen adequate schakelprogramma's aanbieden en actief om ze werven.

                                    
 
   
vorige pagina top pagina