Universiteit Leiden
  home   contact      
 
 
 
Archief
   

Onderwijs

"Studenten kunnen een betere scriptie schrijven dan ze denken"

Interview met Henrike Jansen en Annelies Maes, ontwikkelaars van Schrijflab

Kunnen studenten niet meer schrijven en spellen? Aan de Erasmus Universiteit is onlangs een bijspijkercursus spelling en taalvaardigheid gestart voor rechtenstudenten. PABO-studenten moeten een spellingstoets maken om toegelaten te worden tot hun opleiding. Sinds kort is er voor Leidse letterenstudenten die moeite hebben met het schrijven van een scriptie of paper het Schrijflab, een blackboardsite vol tips en informatie over alle facetten van het schrijfproces. Dr. Henrike Jansen (universitair docent bij Nederlandse Taal & Cultuur) en Annelies Maes (student-assistent en masterstudent Nederlandse Taal en Cultuur) leggen uit wat de voordelen zijn van deze online-schrijfhulp.

  
Henrike Jansen (r) en Annelies Maes (foto: Martijn Wackers)

Door Martijn Wackers

Hoe is het plan voor het Schrijflab precies ontstaan?

Jansen: 'In de zomer van 2003 werd vanuit de Faculteit besloten tot een pilotproject om schrijfonderwijs te ondersteunen met blackboard. Een plan van de opleiding Nederlands werd toen goedgekeurd, waarna we bij de opleiding een student-assistent konden aanstellen die de blackboardsites zou gaan ontwikkelen. Bij Nederlands bestond al veel ervaring met schrijfonderwijs. Voor het eerstejaarsvak Notaschrijven & Taalverzorging produceren studenten op basis van instructies hun eerste wetenschappelijke paper. De sites die het onderwijs ondersteunden zijn na het eerste gebruik geëvalueerd. Met die ervaring in het achterhoofd zijn we begonnen met het opzetten van de site die als naslagwerk voor schrijfproblemen moet fungeren: het Schrijflab. Deze site is vooral bedoeld voor ouderejaarsstudenten. Uiteindelijk is deze nu ongeveer een half jaar in de lucht.'

Maes: 'Het is een behoorlijk intensief werk om schrijfadviezen over de meest uiteenlopende onderwerpen bij elkaar te brengen op een site. Als klap op de vuurpijl werd vorig jaar ook nog eens de spelling veranderd, waardoor we de hele site nog eens moesten nalopen. Uiteindelijk bleek dat er maar één vraag uit een oefening aangepast hoefde te worden.'

De mening van Leonard Evers, derdejaarsstudent Literatuurwetenschap

'Mijn eerste indruk van het Schrijflab is positief: het is een heel helder en duidelijk opgezette site. Ik vind het goed dat niet alleen taal- en spellingsfouten aan de orde komen, maar ook het hele schrijfproces. Problemen als het worstelen met je onderwerp en de stijl waarin je de scriptie schrijft zijn heel herkenbaar. Het is goed dat daar tips voor worden gegeven. Een klein puntje van kritiek is misschien dat het nog erg op de opleiding Nederlands gericht is; ik miste de internationale richtlijnen van de MLA over citeren bijvoorbeeld. Als het voor de hele universiteit opengesteld zou worden, zou het geen slecht idee zijn om deze richtlijnen ook op te nemen. Maar het lijkt me een zeer nuttige site. Ik denk dat ik hem wel zou gebruiken als ik problemen heb met het schrijven van mijn scriptie.'

Wat kunnen studenten allemaal vinden in het Schrijflab?

Maes: 'De blackboardsite is heel breed opgezet: van tips voor de opzet en structuur van een scriptie tot spellingskwesties. Er staan ook veel verwijzingen naar literatuur op de site, zodat geïnteresseerde studenten meer informatie kunnen achterhalen. De verschillende stappen die je moet doorlopen in het schrijfproces vormen een belangrijk onderdeel van het Schrijflab.'

Jansen: 'Een leuk deel van de site is het onderdeel "Test je kennis". Studenten kunnen hier allerlei testjes maken over veelgemaakte taalfouten. De testjes worden meteen door de computer nagekeken. Zo kan een student meteen zien of hij zich nog eens moet verdiepen in een bepaald onderdeel. Het interessante van het Schrijflab is dat er wordt verwezen naar de Schrijfwijzer, het lijvige naslagwerk van Renkema, zodat die student alles daar nog eens kan nazoeken.'

Op de site staat ook het onderdeel 'Klassieke fouten.' Kunnen jullie een voorbeeld geven van fouten die studenten regelmatig maken?

Maes: 'Een fout die studenten vaak begaan tijdens het schrijfproces is dat ze gaan wachten tot ze inspiratie krijgen. Het beste is dan juist om te gaan schrijven, zodat de inspiratie vanzelf komt. Een andere klassieke fout is dat de probleemstelling niet duidelijk uit de inleiding naar voren komt of zelfs helemaal ontbreekt, terwijl dat juist het belangrijkste onderdeel van de inleiding is.

Jansen: 'Een onlogische indeling van een hoofdstuk is een fout die ik vaak tegenkom in scripties en nota's. Soms houdt een hoofdstuk na de eerste paragraaf op. Dan is er bijvoorbeeld een hoofdstuk 5 dat alleen maar bestaat uit een korte inleiding en paragraaf 5.1. Dat is vreemd: als je een indeling in paragrafen maakt, moet die uit minstens twee bestaan.'

Is het zo slecht gesteld met de kwaliteit van scripties op het gebied van taal, stijl en structuur dat een site als het Schrijflab in het leven geroepen moest worden?

Jansen: 'Er waren volgens mij twee redenen om het Schrijflab te beginnen: ten eerste wilde de Faculteit meer aandacht geven aan ICT-voorzieningen. Het Schrijflab was één van de nieuwe ICT-projecten die toen opgestart zijn. Een tweede reden is de invoering van de bachelor-master-structuur geweest. De Faculteit voorzag dat er daardoor minder tijd beschikbaar zou zijn voor het leren schrijven van academische teksten. Met een ICT-voorziening als het Schrijflab kan dit probleem het hoofd worden geboden. Daarnaast heeft de kwaliteit van een scriptie ook te maken met de houding van studenten ten opzichte van schrijven. "Schrijven, dat kun je of dat kun je niet", is een idee dat volgens mij bij veel studenten leeft. Dat is onzin. Studenten kunnen een betere scriptie schrijven dan ze denken. Natuurlijk heeft de een meer schrijftalent dan de ander, maar met het toepassen van een aantal vuistregels kom je al een heel eind. Je hebt als student zélf invloed op de kwaliteit van je scriptie. Dat is een mentaliteitsverandering die moet plaatsvinden, zodat scripties beter en efficiënter worden. Het Schrijflab kan daarbij een belangrijk hulpmiddel zijn.'

Tot nu toe konden alleen studenten Nederlands nog gebruik maken van het Schrijflab. Binnenkort wordt het voor studenten van de hele Faculteit Letteren opengesteld en in de toekomst misschien voor studenten van alle opleidingen. Wat is het idee hierachter?

Jansen: 'Voor een groot deel lopen studenten tegen dezelfde schrijfproblemen aan en maken ze dezelfde fouten, of je nu Kunstgeschiedenis of Japans studeert. Zo kun je beter niet vergeten je onderzoeksvraag in de inleiding te motiveren. Ook spellings- en taalkwesties zijn voor alle studenten relevant. De informatie die in het Schrijflab te vinden is, geldt voor een belangrijk deel ook voor scripties van alle opleidingen. Waarom zouden we deze kennis dan niet delen? Binnenkort ontvangen studenten en docenten van de hele faculteit daarom een e-mail met informatie over het Schrijflab en een instructie hoe ze zich aan kunnen melden op Blackboard.'

Maar is het niet eerder een taak van een opleiding zelf om een goede voorlichting over het schrijven van werkstukken en scripties te geven?

Jansen: 'Tot op zekere hoogte is het schrijven van een scriptie natuurlijk opleidingsgebonden, bijvoorbeeld wat betreft het gebruik van bronnen en hoe je daarnaar verwijst. Hier zullen de verschillende opleidingen zelf aandacht aan moeten besteden. Ook is door onze site de noodzaak tot schrijfonderwijs natuurlijk niet opgeheven. Studenten leren echt schrijven door het te doen en commentaar te krijgen op hun papers. Het mooie van het Schrijflab is dat het een naslagwerk is dat bij het schrijven gebruikt kan worden en dat het altijd beschikbaar is. Het feit dat studenten zelf hun spellingsvaardigheid kunnen testen is een ander voordeel van het Schrijflab. Je kunt van de meeste opleidingen niet verwachten dat ze kostbare ects gaan opvullen met spellingsonderwijs - het zou zo moeten zijn dat studenten na hun middelbare school foutloos kunnen schrijven. Nu dat vaak toch niet zo blijkt te zijn, biedt het Schrijflab hulp.'

Maes: 'Het is denk ik ook belangrijk dat studenten met schrijfproblemen na hun eerste jaar nog terug kunnen vallen op iets als het Schrijflab. Veel opleidingen zullen in het eerste jaar misschien iets aan schrijven doen, maar daarna niet meer. Omdat het Schrijflab op een centrale plek beschikbaar is, kun je er altijd terecht voor tips en adviezen. Docenten worden zo ook minder belast met allerlei vragen over details.'

Voor een aantal opleidingen moeten studenten hun scriptie in het Engels schrijven. Zou het een goed idee zijn om voor die studenten een speciale Blackboardsite op te richten?

Maes: 'Vooral op het gebied van grammatica en spelling zou dat misschien een goed idee zijn. Dat is toch echt anders in het Engels. Maar voor andere onderdelen als de structuur van de scriptie en het formuleren van een goede probleemstelling kunnen ook deze studenten gebruik maken van het Schrijflab.'

Klik op afbeelding voor vergroting
Het openingsscherm van het Schrijflab
(Klik op de afbeelding voor vergroting).

                                    
 
   
vorige pagina top pagina