Universiteit Leiden
  home   contact      
 
 
 
Archief
   

Archief > Forum 6/06 > Boeken

Boeken

Nieuws uit de Universiteitsbibliotheek

Agenda

Frans Kellendonk

 

In één klap krijgt UB Leiden er meer dan 150.000 e-boeken bij

Door de aanschaf van de database Eighteenth Century Collections Online (ECCO) worden wetenschappers van de Universiteit Leiden in de gelegenheid gesteld zich aan het front van de wetenschap te begeven. Ze zullen zich daardoor kunnen meten met collega's van vooraanstaande universiteiten in het buitenland, waaronder Cambridge, Harvard, University of California, Manchester en Toronto. Met de aanschaf van ECCO plaatst de Universiteit Leiden zich bovendien in een positie die niet alleen uniek is voor Nederland maar zelfs binnen de Benelux.

Wat is ECCO?

ECCO is een database van meer dan 150.000 titels van boeken, inclusief herdrukken, die in de 18de eeuw in Engeland zijn gepubliceerd. In samenwerking met het door NWO gefinancierde VICI-project The Codifiers and the English Language (projectleider prof. dr. Ingrid Tieken-Boon van Ostade) is de Universiteitsbibliotheek Leiden onlangs overgegaan tot de aanschaf van ECCO. Met het beschikbaar komen van deze database verandert het perspectief op onderzoek binnen deze periode volledig en ingrijpend: niet alleen kunnen onderzoeksvragen op elk moment van de dag direct worden beantwoord vanaf de werkplek in plaats van hiervoor naar, bijvoorbeeld, de British Library in Londen te moeten gaan, ook - en dit is verreweg het interessantste aspect aan de database - kan er onderzoek worden gedaan op een wijze waar wetenschappers voorheen slechts van konden dromen.

ECCO omvat zo'n 26 miljoen gescande pagina's die elektronisch doorzoekbaar zijn. De zoekterm "Lowth", auteur van onder meer een van de belangrijkste 18de-eeuwse grammatica's van het Engels, laat zien welke grammatica's (en andere werken) door hem zouden kunnen zijn beïnvloed; de zoekterm "subjunctive" produceert een lijst met boeken - èn de pagina's daarin - waarin deze grammaticale vorm, die destijds aan het verdwijnen was, nog wordt behandeld. Om op belangrijke vragen als deze een antwoord te zoeken, is het niet langer nodig het ene na het andere boek hierop na te lezen. Omdat de teksten in ECCO zijn geclassificeerd naar genre (zoals rechten, medicijnen, wiskunde, natuurwetenschappen en technologie, sociale wetenschappen, geschiedenis en aardrijkskunde), kan de database bovendien als een enorm tekst-corpus worden gebruikt.

Voor wie is ECCO bestemd?

ECCO is niet uitsluitend bestemd voor onderzoekers en al helemaal niet uitsluitend voor anglicisten. De database omvat weliswaar voornamelijk Engelstalige teksten, maar daarnaast ook boeken in het Frans, Duits, Italiaans, Latijn, Spaans, Welsh en zelfs het Nederlands. Daarnaast is de database van belang voor alle wetenschappers die zich met de geschiedenis van hun discipline bezighouden: medicijnen, kunstgeschiedenis, pedagogiek, muziekwetenschap, wis- en natuurkunde. Zo bevat de database een van de eerste westerse grammatica's van het Chinees in het Engels. Voor wat betreft het onderwijs biedt ECCO de mogelijkheid voor studenten om met oorspronkelijk materiaal te werken en te bekijken hoe vaak bijvoorbeeld de roman Tristram Shandy tijdens het leven van auteur Laurence Sterne werd herdrukt of op welke wijze Henry Fielding het taalgebruik van zijn zuster Sarah aanpaste om haar eerste roman, The Adventures of David Simple, de naam Fielding waardig te laten zijn. Dat hij dat deed was wel bekend, maar niet welke veranderingen hij precies aanbracht. Door niet uitsluitend met secundair materiaal te hoeven werken, wordt het onderwijs voor studenten - en docenten - spannender en aantrekkelijker.

Enkele praktijkvoorbeelden

Afgelopen semester, tijdens een proefperiode waarin de Universiteit Leiden van ECCO gebruik heeft kunnen maken, heeft een student Engels haar bachelorscriptie geschreven over de spreiding van het verdwijnende betrekkelijk voornaamwoord wherewith in het 18de-eeuwse Engels. Een AIO bij de Faculteit der Kunsten zal nu voor zijn onderzoek naar de menuet in de 18de eeuw oorspronkelijke teksten kunnen raadplegen zonder dat hij daarvoor naar Engelse archieven hoeft af te reizen. In december vorig jaar vond de eerste workshop van het VICI-project plaats, getiteld Grammars, Grammarians and Grammar Writers. Zonder de tijdelijke toegang tot ECCO voorafgaand aan de workshop hadden de bijdragen van de Leidse deelnemers aan de workshop nooit de kwaliteit kunnen bereiken die, naar verwacht, tot een baanbrekende publicatie zal leiden.

ECCO en UB Leiden

Ook voor de Universiteitsbibliotheek Leiden is deze aanschaf een belangrijke stap. Het aanbod van boeken, en met name e-books, wordt hierdoor niet alleen substantieel verhoogd, maar de bibliotheek kan nu ook de ondersteuning van onderzoeks- en onderwijsmogelijkheden die omvangrijke corpora zoals ECCO bieden, verkennen.

De UB zal in de loop van de komende maanden de bibliografische records van deze 150.000 e-boeken in de Leidse bibliotheekcatalogus opnemen zodat deze ook op titel en auteur kunnen worden teruggevonden. Dankzij de digitale infrastructuur van de Leidse UB is deze schat aan informatie van waar ook ter wereld toegankelijk voor alle studenten en medewerkers van de universiteit. Ook onderzoekers en studenten van andere instellingen kunnen ter plekke bij de UB toegang verkrijgen tot dit tekst-corpus.

Toegang:

Via U-LIP (University Library Information Portal: http://u-lip.leidenuniv.nl) kunnen studenten en medewerkers van de Universiteit Leiden van waar ook ter wereld toegang verkrijgen tot ECCO.

 

Nationale Proefschriftensite: 10.000 proefschriften online

Op woensdag 13 september 2006 werd namens alle rectoren van de Nederlandse universiteiten door de rector magnificus van de Radboud Universiteit Nijmegen, professor Kees Blom, de Nationale Proefschriftensite geopend. Momenteel zijn meer dan 10.000 proefschriften beschikbaar voor onderwijs en onderzoek via de website Nationale Proefschriften Site. Het DARE project "Promise of Science" heeft geresulteerd in dit nationale verzamelpunt van meer dan 10.000 Nederlandse dissertaties, die allen gratis online toegankelijk zijn. Op deze site zijn dus ook alle Leidse online proefschriften uit het repository opgenomen.

Jaarlijks verschijnen in heel Nederland ongeveer 2500 en aan de Universiteit Leiden circa 275 proefschriften. Hierin presenteren jonge wetenschappers de meest recente gedachtevorming in een bepaald vakgebied. Tot nu toe waren deze onderzoeksresultaten moeilijk te vinden. Door ze via internet beschikbaar te stellen, tonen zowel de promovendus als de universiteit wat zij onderzoeken. Hiermee kunnen ook anderen, niet alleen collega-wetenschappers, hun voordeel doen. De openbaarheid van onderzoeksresultaten levert tevens een belangrijke bijdrage aan de profilering van Nederland als kennisland.

 

Aanwinstenlijsten online

Vanaf nu kunt u de nieuwe aanschaf van de UB op de voet volgen. Met behulp van de online aanwinstenlijsten kunt u per discipline zien welke publicaties er de afgelopen tijd aan de collecties van de Leidse universitaire bibliotheken zijn toegevoegd. Het gaat daarbij niet alleen om nieuwe aanschaf en nieuwe elektronische tijdschriften, maar ook om schenkingen, of materiaal dat eerder niet in U-CAT was opgenomen.

Met een druk op de knop wordt er een overzicht in U-CAT opgeroepen. U kunt dus meteen zien waar het betreffende materiaal is geplaatst, en het eventueel direct aanvragen. Niet alle in het overzicht vermelde titels zijn overigens al daadwerkelijk beschikbaar. Sommige zijn nog in bestelling of in bewerking.

Hoe komt u bij de aanwinstenlijsten?

  • Vanaf de UB-homepage: klik op Direct naar: Nieuw in de collecties > Aanwinsten UB.
  • Vanuit U-CAT: klik op Aanwinsten (boven in beeld).

Klik in de lijst door naar de gewenste discipline (de indeling komt overeen met de vakgebiedscodes uit U-CAT). Vervolgens kunt u de gewenste periode aangeven (standaard de laatste maand). Klik tot slot op de knop Toon aanwinsten in de Algemene Catalogus.

 

Archief van Frans Kellendonk overgedragen aan de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden

Het literaire archief van de vooraanstaande auteur Frans Kellendonk (1951-1990), is onlangs door de Stichting Frans Kellendonk Fonds in beheer gegeven aan de Bibliotheek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, onderdeel van de Universiteitsbibliotheek Leiden. Daarmee komen deze unieke documenten in de nabije toekomst beschikbaar voor wetenschappelijk onderzoek.

Frans Kellendonk studeerde Engels in Nijmegen, Birmingham en Londen, en promoveerde in 1978 op John & Richard Marriott, The History of a Seventeenth-century Publishing House. Een jaar eerder debuteerde hij als literair auteur met zijn verhalenbundel Bouwval (1977), waarvoor hij de Anton Wachterprijs ontving. In de jaren daarna volgden onder meer De nietsnut (1979), Letter en geest (1982) - dat zich afspeelt in de Leidse universiteitsbibliotheek, waar Kellendonk enkele maanden als vakreferent Engels had gewerkt - en zijn hoofdwerk Mystiek lichaam (1986). In 1987 was hij gastschrijver aan de Leidse universiteit. In dat kader gaf hij enkele Albert Verwey-lezingen over het mystieke dichtwerk van Vondel. In datzelfde jaar werd zijn roman Mystiek lichaam bekroond met de Bordewijkprijs. Kellendonk was sinds 1979 lid van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde. Hij overleed op 39-jarige leeftijd aan aids. Volgens zijn nagelaten aanwijzingen werd in 1992 Het complete werk uitgegeven. Uitgeverij Athenaeum / Polak & Van Gennep bracht dit najaar de verzamelde romans van Frans Kellendonk uit.

Kellendonk creëert in zijn romans en verhalen met een groot vormtechnisch vermogen een literaire werkelijkheid die enerzijds - als 'werkelijkheid' - lezers boeit, overtuigt (èn verwart) maar die anderzijds ook zelf - als 'literaire constructie' - wordt gethematiseerd en geproblematiseerd. 'Oprecht veinzen' noemde Kellendonk deze manifestatie van (romantische) ironie. Tevens was Kellendonk een voortreffelijk vertaler (zijn vertalingen van werk van o.a. Henry James, Emily Brontë, Wyndham Lewis, Joseph Brodsky zijn befaamd) en een scherpzinnig essayist.

Het literaire archief dat ten grondslag ligt aan dit compacte oeuvre bestaat uit ca. twee meter papieren (documentatie, losse aantekeningen, opzetten, minder en meer uitgewerkte tekstversies, kopij en drukproeven), ca. twee meter geannoteerde boeken en tien ordners met kopieën van de titelpagina's van alle boeken die bij het overlijden van Frans Kellendonk deel uitmaakten van zijn bibliotheek. Enkele belangrijke literaire documenten van Frans Kellendonk, zoals de manuscripten van de verhalenbundel Bouwval en de roman Mystiek lichaam, maken reeds lang deel uit van de collectie van het Letterkundig Museum in Den Haag. Tussen de bibliotheek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde en het Letterkundig Museum bestaat een nauwe samenwerking, zodat het onderzoek van Kellendonks oeuvre als geheel door beide instellingen wordt bevorderd. Naar verwachting zal het archief in het voorjaar van 2007 via internet ontsloten zijn en beschikbaar kunnen worden gesteld in de Leeszaal Bijzondere Collecties van de Universiteitsbibliotheek Leiden.

Kellendonk bestemde de opbrengst van zijn nalatenschap en royalties voor de instelling van een literaire prijs, waarmee onafhankelijk en strijdbaar schrijverschap zou worden bekroond. De hiertoe opgerichte Stichting Frans Kellendonk Fonds heeft de uitreiking van de driejaarlijkse literaire prijs in 1992 toevertrouwd aan de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde.Winnaars tot nu toe zijn Kristien Hemmerechts (1993), Benno Barnard (1996), Dirk van Weelden (1999), Henk van Woerden (2003) en Piet Gerbrandy (2005). Bovendien is de naam van Frans Kellendonk verbonden aan de jaarlijkse Kellendonk-lezing, die wordt georganiseerd door de Nijmeegse Radboud Universiteit. Deze lezing is in het verleden onder meer gehouden door Oek de Jong, Bas Heijne, Patricia de Martelaere, Thomas Rosenboom en Joost Zwagerman.

 

Nieuwe conservator Kaarten & Atlassen

Vanaf 1 oktober heeft de UB een nieuwe conservator Kaarten en Atlassen, als opvolger van Charles van den Heuvel: Martijn Storms.

 

Tentoonstelling bij 50 jaar opleiding Duits in Leiden

Tussen Duitsland en Nederland: Leidse getuigschriften van een eindeloze uitwisseling

Een halve eeuw geleden kreeg de Universiteit Leiden een zelfstandige opleiding voor Duitse taal en cultuur. De opening van de tentoonstelling Tussen Duitsland en Nederland. Leidse getuig-schriften van een eindeloze uitwisseling vormt op 30 november de feestlijke afsluiting van het afgelopen lustrumjaar. Getoond worden kostbare objecten en rariteiten van de middeleeuwen tot heden uit de collectie van de Universiteitsbibliotheek Leiden. Veel daarvan krijgt u anders nooit te zien, zoals onder meer de 'Leidse Willeram', originele handschriften van Martin Luther en teksten van Martin Opitz, ooit student in Leiden. Maar er wordt ook recenter materiaal getoond, waaronder parodistische teksten, exilliteratuur en nieuwe boeken van Duitse schrijvers in Nederland en van Nederlandse schrijvers in Duitsland.

De 'Leidse Willeram', het oudste bewaard gebleven boek in het Nederlands (circa 1100)

Op 30 november wordt er tevens een speciaal uitgegeven bundel gepresenteerd waarin (oud-) studenten, oud- en gastmedewerkers en huidige medewerkers terugblikken op 50 jaar Duits in Leiden. En wat meer is: met veel van hen kunt u bij deze gelegenheid live (hernieuwd) kennis maken. De bijeenkomst dient namelijk ook als reünie voor vroegere medewerkers en vooral voor alumni. Onze huidige studenten zijn uiteraard eveneens van harte uitgenodigd om met de andere gasten anekdotes en herinneringen uit te wisselen.

Meer weten? Kijk dan op de website http://www.duits.leidenuniv.nl/ onder Actueel of stuur een mailtje naar 50jaarDuits@let.leidenuniv.nl

 

Mini tentoonstelling Orhan Pamuk

In de zogenaamde Spoetnik-vitrine in de Zuidhal van de Universiteitsbibliotheek is een mini-tentoonstelling ingericht met enige boeken van en over de Turkse schrijver Orhan Pamuk. De boeken (uit de collectie van de Universiteitsbibliotheek en uit een privé-collectie) liggen daar ter gelegenheid van de toekenning van de Nobelprijs voor literatuur 2006 aan Orhan Pamuk.

Meer informatie over Pamuk is te vinden onder http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2006

 

Eerste openbare lezing van de eerste Scaliger/Brill fellow

Het Scaliger Instituut en uitgeverij Brill hebben het genoegen u uit te nodigen voor een lezing door mevrouw drs. H. Verdonck, getiteld De joodse handelaren van Tanger aan het begin van de 20ste eeuw in het licht van documenten uit de Universiteitsbibliotheek Leiden. Het voorbeeld van Jacob en Isaac Laredo, op donderdag 16 november 2006 om 16.00 uur in de Grote Vergaderzaal van de Universiteitsbibliotheek, Witte Singel 27 te Leiden.

Mevrouw Verdonck woont en werkt sinds 1999 als journaliste in Brussel. Ze maakte talrijke radioreportages voor de VRT (Voor de Dag, RVi) en schreef artikelen voor verschillende Belgische weekbladen over de joodse en islamitische gemeenschap van België, het statuut

van de Marokkaanse vrouw en over de Marokkaanse joden. In februari 2006 verscheen in het kader van het vierhonderdjarige jubileum van de handelsbetrekkingen tussen Marokko en Nederland haar boek De joden van Marokko. Tweeduizend jaar geschiedenis en cultuur. Mevrouw Verdonck verblijft in 2006 als een van twee eerste Brill fellows aan het Scaliger Instituut en deed onderzoek naar 'Arabische manuscripten in de Leidse UB, toegespitst op het in Leiden bewaarde handelsarchief van het in Tanger gevestigde joodse handelshuis Jacob en Isaac Laredo.

De andere Brill fellow in 2006, dr. Pierluigi Lanfranchi, rondde onlangs zijn onderzoek naar de commentaren op de hexameron, het bijbelse scheppingswerk in zes dagen, af. Zijn onderzoek draagt de titel A Critical Edition of Pseudo-Eustathuis' Commentary on Heaemeron: the Collation of the Leiden Manuscripts.

Het Scaliger Instituut is opgericht in het jaar 2000 met als doel het gebruik van de Bijzondere Collecties van de Universiteitsbibliotheek Leiden in onderzoek en onderwijs te stimuleren en te faciliteren door het opzetten van onderzoeksprojecten, organiseren van lezingen en symposia, publiceren van onderzoeksresultaten en verlenen van beurzen aan (gast)onderzoekers. Het instituut is vernoemd naar een van de beroemdste geleerden uit de geschiedenis van de Leidse universiteit: Josephus Justus Scaliger (1540-1609), die in 1593 naar Leiden werd gehaald als opvolger van Justus Lipsius en bij zijn overlijden een grote verzameling Oosterse handschriften naliet aan de Universiteitsbibliotheek.

Brill te Leiden, de oudste academische uitgeverij van Nederland, is een beursgenoteerde, internationaal georiënteerde, wetenschappelijke uitgeverij. Brill geeft publicaties uit op verschillende terreinen: Ancient Near East and Egypt; Middle East, Asian and Islamic Studies; Medieval and Early Modern Studies; Biblical and Religious Studies; Classical Studies; Social Sciences; Science and Biology; Human Rights and Public International Law.

Met ingang van 2006 heeft Brill voor een periode van (in ieder geval) drie jaar een substantieel bedrag beschikbaar gesteld aan het Scaliger Instituut om een of meerdere wetenschappers onderzoek te laten verrichten in de Bijzondere Collecties van de Leidse Universiteitsbibliotheek.

Programma

  • 15.45:16.00 uur  Ontvangst
  • 16.00:16.10 uur   Opening door de heer prof. dr. P.G. Hoftijzer, directeur Scaliger  Instituut
  • 16.10:16.15 uur  Toespraak door de heer drs. H.A. Pabbruwe, directeur Brill
  • 16.15:17.00 uur  Lezing De joodse handelaren van Tanger aan het begin van de 20ste eeuw in het licht van documenten uit de Universiteitsbibliotheek Leiden. Het voorbeeld van Jacob en Isaac Laredo door mevrouw drs. H. Verdonck
  • 17.00:17.05 uur  Sluiting door de heer drs. K. van Ommen, coördinator Scaliger Instituut
  • 17.05:18.30 uur Borrel

Locatie: Grote Vergaderzaal (tweede etage), Universiteitsbibliotheek Leiden, Witte Singel 27 Leiden.

Uw aanwezigheid bij deze lezing wordt bijzonder op prijs gesteld. Wij vernemen graag uiterlijk 8 november as. of wij op uw komst mogen rekenen. U kunt dit per email doorgeven via of telefonisch 071 5272905.

 

2007 Brill Fellowship at the Scaliger Institute of Leiden University Library

Brill Academic Publishers, the oldest scholarly publishing house in The Netherlands based in Leiden, is sponsoring the Scaliger Institute for the period 2006-2008. This contribution provides an opportunity for one or two fellows to come to Leiden University Library each year in order to do research in the library's rich Special Collections. The Brill fellowship is intended for a minimum period of three months. Appications can be submitted by mail and post to the board of the Brill fellowship.

The prospective fellow must be involved in one of the following main subject areas of Brill Academic Publishers: Middle East, Asian and Islamic Studies; Medieval and Early Modern Studies; Biblical and Religious Studies; Bibliography; Classical Studies. Fellowship applications will be submitted to a board consisting of the director of the Scaliger Institute, a member of the Scientific Board and a representative of Brill Academic Publishers.

The Brill fellow is expected to contribute to the activities of the Scaliger Institute and to give a public lecture. When the occasion arises, the lecture will be published by Brill Academic Publishers in association with the Scaliger Institute.

For more information and the application form see: UB Website

                                    
 
   
vorige pagina top pagina