Universiteit Leiden
  home   contact      
 
 
 
Archief
   

Agenda

Leids symposium over mediahypes

Hypes door hulpverlening

Willem Koetsenruijter

Peter Burger

Op donderdag 12 oktober zal er in Leiden een symposium worden gehouden over mediahypes rondom misdaad: 'Misdaad in het nieuws: cijfers en verhalen'. Dr. Willem Koetsenruijter, samen met Peter Burger één van de Leidse organisatoren, blikt vooruit: "Het zoeken naar de grenzen tussen nuances en een goed verhaal, dát is het spel van de journalist."

Door Bart de Haas

Hoe is het idee voor het onderwerp van dit symposium ontstaan?

"Twee jaar geleden hebben Peter Burger en ik, namens de PraktijkStudie Journalistiek en Nieuwe Media, ook al een symposium georganiseerd. Het onderwerp was destijds mediahypes en moderne sagen, meer algemeen dus. Dit symposium is een vervolg hierop, meer gericht op de mediahypes rondom misdaad. Het voordeel is dat we door ons onderzoek diverse mensen hebben leren kennen die ook met misdaad te maken hadden. Hierdoor wordt dit symposium ook veel specifieker richting de doelgroep toe. We verwachten naast journalisten onder meer juristen, sociologen en criminologen."

Wat hebben zij er eigenlijk aan?

"Het is belangrijk dat zij weten hoe journalisten met hun onderwerpen omgaan, net zo belangrijk overigens als andersom. Ook zij zullen zich afvragen hoe het komt dat er bepaalde onderwerpen overmatig in het nieuws terecht komen. Wij willen hier antwoord op geven door beide kanten te belichten. In ons onderzoek hebben we als onderwerp de hype rondom loverboys genomen. Zo kwamen we er bijvoorbeeld achter dat de media slechts zelden een wetenschapper als deskundige oproepen. Dit gebeurde in de tien jaar tv-programma's die we hebben bekeken bijvoorbeeld slechts één keer!"

Waarom hebben jullie voor loverboys gekozen?

"Mijn collega Peter Burger doet al jaren onderzoek naar broodjes aap. Niet dat loverboys een broodje aap zijn, absoluut niet, maar het merkwaardige is dat de verhalen wel sterke overeenkomsten hebben met de verhalen die hij in zijn onderzoek tegenkwam. Aan het eind van de 19e eeuw deden er geruchten de ronde dat blanke vrouwen als slavinnen naar het oosten werden afgevoerd, alwaar zij in harems kwamen te werken."

Niets van waar dus.

"Nee, er is een probleem met gewelddadige pooiers en met meisjes die onder dwang in de prostitutie zitten, maar net als bij de loverboys hadden ook deze verhalen een racistisch trekje. Zo gaf men destijds vorm aan alles wat anders was. Nu opnieuw: loverboys worden niet zelden afgeschilderd als Marokkaanse jongens. Volgens onderzoeker Frank Bovenkerk, die ook op ons symposium zal spreken, zouden zij, toen de Surinamers de drugshandel overnamen, in dit gat gesprongen zijn, al is er weinig meer van bekend dan dat er ook het meest Marokkanen voor worden veroordeeld. De loverboy in de film Loverboy oogt allochtoons, maar hij heet Michael en wordt gespeeld door Dragan Bakema. Zijn baas is wel een Arabier in een jurk."

In hoeverre speelt een film als Loverboy een rol bij de vorming van meningen hierover?

"Het interessante van de film Loverboy is dat het fictie is, maar dat hij wel gebruikt wordt bij voorlichting op scholen. En dit soort voorlichtingsprojecten en de hulpverlening genereren een groot deel van het nieuws over dit onderwerp."

Hulpverlening?

 "Als je kijkt naar de bronnen in de krant, dan zie je daar een opvallend aandeel in van de hulpverlening. Mensen dus die belang hebben bij dit nieuws. Zij kennen het probleem - en ik zal zeker niet ontkennen dat loverboys een probleem vormen -, maar wij signaleren dat de cijfers zoveel variëren. De omvang is onbekend, in elk nieuwsbericht worden er andere cijfers geciteerd, zonder dat men weet uit welke bron deze komen. Laat staan dat ze van tevoren gecheckt zijn. En dat is dan ook een van de boodschappen van ons symposium."

Wat zal er nog meer worden behandeld?

"Zelf kijk ik het meest uit naar Joel Best, afkomstig van de University of Delaware en schrijver van het boek Damned lies and statistics. Dit boek gebruiken we ook in mijn colleges. Ik ben er erg trots op dat we zo'n grote naam op ons symposium hebben. Ook Peter Vasterman zal niet ontbreken. Hij is de grote kenner op het gebied van mediahypes. Ook vorig symposium was hij er al bij. Verder wil ik graag noemen Bas Haan van NCRV Netwerk, Peter van Koppen, Hans van Maanen en Frank Bovenkerk. Ik ben trots op zo'n lijstje sprekers.."

Heeft u liever een genuanceerd verhaal of een sterk verhaal in de krant? Wat leest u zelf het liefst?

"Volgens mij is het de uitdaging van een journalist om ze allebei in het stuk te krijgen, dus de nuance en toch een goed verhaal. Ja, dat is het journalistieke spel, want de wetenschap wil veel liever alleen maar nuances. Maar een kop waarin staat dat onder bepaalde voorwaarden bij een bepaald percentage van een bepaalde groep mensen iets mis is, tja, die wil niemand lezen. Dat is kortom het spanningsveld, het opzoeken van de grenzen. Dat is naar mijn mening het werk van de journalist."

En als u toch tussen beide moet kiezen?

"Een hype betekent onevenredig veel aandacht voor één bepaald onderwerp. Daar wordt in principe niemand beter van - en niemand is gebaat bij onware verhalen. Ik ben zelf een lezer van NRC Handelsblad en niet van de Telegraaf. Zegt dat genoeg?"

 Zie voor programma: www.jnmsymposium.leidenuniv.nl 
 Peter Burger in "De leugen regeert" (6 oktober)

                                    
 
   
vorige pagina top pagina