Universiteit Leiden
  home   contact      
 
 
 
Archief
   

Archief > Forum 7/05 > Boeken

Boeken

Nieuws uit de Universiteitsbibliotheek

door Kasper van Ommen, Ommen@library.leidenuniv.nl

 

Openingstijden UB in december

De Universiteitsbibliotheek Leiden is gesloten op 24 december vanaf 16.00 uur tot maandag 2 januari 2006.

Proefschriften per 1 januari ook verplicht in digitale vorm

In 2004 en 2005 voerde de Universiteitsbibliotheek Leiden in opdracht van het College van Bestuur het proefproject Proefschriften en Oraties On Line uit. Het doel was de inrichting van een Institutional Repository, een digitaal universitair wetenschappelijk archief, waarin onder meer de nieuwe Leidse proefschriften en oraties opgenomen zouden worden. De Raad van Decanen besliste op 10 november 2005 dat met ingang van 1 januari 2006 de promovendi verplicht zijn hun proefschrift in digitale vorm, als PDF, aan te leveren bij de Universiteitsbibliotheek Leiden, naast een aantal exemplaren van de gedrukte versie.

Nieuwe versie SFX

Van SFX, de software die bibliotheek- en informatiediensten aan elkaar knoopt, is een nieuwe versie (versie 3) verschenen. In verschillende bestanden wordt een SFX knop getoond. Hiermee kunt u doorklikken naar fulltext bestanden, naar de catalogus of naar bijvoorbeeld Web of Science. De nieuwe versie biedt een verbeterde interface en aansluiting bij erkende standaarden. Deze nieuwe versie is volledig operationeel binnen de website van de universiteitsbibliotheek.

Zo werkt SFX
SFX is een slim stukje software dat allerlei bibliotheek- en informatiediensten op een handige manier aan elkaar koppelt. Uiterlijk neemt het slechts de vorm aan van een knopje dat opduikt binnen een ander bestand.

Direct doorklikken naar de full text of de catalogus:
Als u in een bibliografisch bestand een relevante titel heeft gevonden, wilt u weten hoe u deze titel in handen krijgt. Ziet u een knop bij de titelbeschrijving (zoals bij bijgaand voorbeeld uit Current Contents), dan kunt u direct doorklikken naar de fulltext, of naar de catalogus of NCC om de beschikbaarheid van de gedrukte versie na te gaan. De gegevens van de publicatie worden automatisch ingevuld, u hoeft alleen nog maar te klikken.

Direct een vervolgactie doen in het Web of Science of op internet:
U kunt aan de hand van de auteursnaam met één klik verder zoeken in het bestand Web of Science, waar u de citaties van de publicatie kunt nagaan; u kunt doorklikken naar Google (of een andere zoekmachine) om op internet verder te zoeken naar recensies of verwijzingen naar de publicatie en u kunt de citatiegegevens van het tijdschrift bekijken. Op deze manier helpt SFX u snel inzicht te krijgen in de impact van een publicatie.

Meer over SFX: http://ub.leidenuniv.nl/index.php3?m=1&c=140

Herinrichting plein voor Universiteitsbibliotheek Leiden

Medio december zijn volgens het Expertisecentrum Vastgoed de herbestratingswerkzaamheden van het plein voor de UB afgerond. De herbestrating geschiedt om veiligheidsredenen. Tegelijk met de nieuwe klinkers plaatst Vastgoed ook een nieuw type fietsenrek, ook wel bekend als het ‘nietje’. Om de gebouwen aan het plein beter toegankelijk te maken, worden de nieuwe rekken niet langer parallel aan de straat, maar dwars geplaatst, zodat de doorgang voor bezoekers makkelijker wordt.

HORA EST! Twintig beroemde proefschriften ontdekt in Leiden

      
Q. Capelle,-Singultu 1738: Quirinus Capelle, Dissertatio medica inauguralis de Singultu. Leiden, Abraham Kallewier 1738 (Collectie Universiteitsbibliotheek Leiden). 

Per jaar ronden in Nederland ruim duizend wetenschappers hun proefschrift af. Vervolgens verdedigen ze hun arbeid van jaren dan tijdens een het academische ritueel van één uur dat promotieplechtigheid heet. Slechts weinigen weten dat de promotie teruggrijpt op een middeleeuws wetenschappelijk gebruik: de disputatio.

In de Universiteitsbibliotheek Leiden zijn meer dan een half miljoen proefschriften aanwezig. Deze proefschriften komen deels van Nederlandse universiteiten, deels van vele buitenlandse universiteiten (vooral uit Frankrijk en Duitsland). Er zijn er honderden bij die meer dan vier eeuwen oud zijn. Het aantal in Leiden aanwezige proefschriften is zelfs zo groot, dat pas dit jaar de proefschriften zijn ontdekt van een twintigtal beroemde Nobelprijswinnaars en wetenschappers, zoals Albert Einstein, Marie Curie-Sklodowska, Max Weber, Robert Oppenheimer, Luigi Pirandello, Max Planck en Niels Bohr.

Van 8 december 2005 tot 4 februari 2006 wordt in de Universiteitsbibliotheek Leiden een tentoonstelling gehouden over het verschijnsel dissertatie door de eeuwen heen, met uiteraard speciale aandacht voor de Leidse collectie dissertaties. De tentoonstelling wordt op donderdag 8 december om 16.00 uur geopend door de historica en publiciste Reinildis van Ditzhuyzen (auteur van Hoe hoort het eigenlijk? en van diverse boeken over het Oranjehuis) en door de rector van de Universiteit Leiden, prof. dr. D. Breimer.

Het begeleidende boekje Hora est! On Dissertations is een Engelstalige publicatie over het verschijnsel dissertatie en verschijnt in de serie Kleine publicaties van de Leidse Universiteitsbibliotheek (deel 71). In het boekje wordt zowel aandacht geschonken aan de disputatio in de Middeleeuwen als aan de electronische dissertatie in de 21e eeuw. De bijdragen zijn geschreven door Olga Weijers (KNAW), Joseph Freedman (Alabama State University), Douwe Breimer, Marten Hofstede, Jet Katgert, Trudi Noordermeer en Jos Damen.

De tentoonstelling is te bezichtigen in de Tielehal van de Universiteitsbibliotheek Leiden, Witte Singel 27, tijdens de openingsuren van de bibliotheek.

Nicolaas van Wijk: vader van de Slavistiek

Op donderdag 10 november verscheen bij uitgeverij Bas Lubberhuizen te Amsterdam het boek Vader van de Slavistiek. Leven en werk van Nicolaas van Wijk (1880-1941) door Jan Paul Hinrichs. Hinrichs is als vakreferent Slavische talen werkzaam bij de Universiteitsbibliotheek Leiden.

Nicolaas van Wijk      

De Leidse hoogleraar Nicolaas van Wijk (1880-1941) was een onconventionele, enigszins mysterieuze en menselijke geleerde. Van Wijk was in Leiden hoogleraar Balto-Slavische talen van 1913-1941 en rector magnificus in 1929-1930. Zijn etymologisch woordenboek van het Nederlands geldt nog altijd als het beste in onze taal, als slavist verwierf hij een enorme reputatie, als rector magnificus was hij betrokken bij de erepromotie van prinses Juliana en hij hielp Oost-Europese vluchtelingen waar hij kon. Voor zijn studenten stelde Van Wijk zich zeer open op, maar zijn persoonlijk leven schermde hij zorgvuldig af, zodat weinig over hem bekend was. Dit boek beschrijft voor het eerst Van Wijks leven en intellectuele ontwikkeling.  

Karel van het Reve schreef dat Van Wijk binnen de slavistiek een naam heeft ‘van even grote bekendheid als in andere vakken namen als Lorentz en Huizinga’. Oud-studenten Annie Romein-Verschoor en Etty Hillesum keken in warme bewoordingen terug op zijn nogal excentrieke gedrag. Ruime aandacht wordt besteed aan Van Wijks verhouding tot zijn zonderlinge leermeester C.C. Uhlenbeck, collega Johan Huizinga, promovendus Jan Romein en een hele rij huisgenoten met wie hij als vrijgezel in een enorm patriciërshuis in de Leidse Nieuwstraat woonde. Tegen de achtergrond speelt voortdurend Van Wijks levenslange fascinatie voor alles wat Russisch is. Hij werd bijgezet in het van een Russisch-orthodox kruis voorziene graf van zijn jonggestorven Russische pleegzoon.

Voor Vader van de Slavistiek is gebruik gemaakt van veel handschriftelijk materiaal, uit ruim 20 Nederlandse en ruim 20 buitenlandse bibliotheken en archieven. Wat de Leidse Universiteit betreft, materiaal uit de Universiteitsbibliotheek: het archief van de Faculteit der Letteren en Wijsbegeerte, de collecties Van Wijk, W.L. de Vreese, R. van der Meulen, C. van Arendonk, J. Huizinga, en het De Gids-archief; uit het Academisch Historisch Museum is illustratiemateriaal opgenomen.

In 2006 verschijnt het boek in Engelse vertaling.

Cursus Wetenschapsgeschiedenis, Spectrumbijvak Letteren in samenwerking met het Scaliger Instituut 

Causaliteit
Dit bijvak biedt een fascinerende reis door verschillende culturen en wereldbeelden vanuit het perspectief van de wetenschapsgeschiedenis. Je maakt hier kennis met denksystemen uit andere culturen dan de westerse en leert oog te krijgen voor de betrekkelijkheid van westerse paradigma's. In dit semester staat het fenomeen Causaliteit centraal; het gaat dan vooral over het ontstaan van menselijke wezens en de manier waarop zij zichzelf beschouwen in relatie tot andere levende wezens.

Het bijvak (12 ECTS) is bedoeld voor studenten van alle faculteiten van de Universiteit Leiden, maar ook studenten van andere universiteiten zijn van harte welkom. Het bijvak wordt gegeven door docenten uit diverse vakgebieden. De cursus loopt van 6 februari t/m 18 mei en bestaat uit elke week een hoorcollege op maandag van 18.45-20.15 uur en een werk-demonstratiecollege op donderdag van 15.00-17.00 uur inclusief excursies naar musea en bibliotheekcollecties. De toetsing vindt plaats door middel van het schrijven van een werkstuk, wekelijkse opdrachten en een afsluitend tentamen.

Als extra activiteit zal voorafgaand aan de collegereeks zal de Winterschool van het Scaliger Instituut plaatsvinden op 3 februari. Prof. dr. R. Visser, Prof. dr. H. Beukers, Dr. E. Jorink en Scaliger hoogleraar Prof. dr. W. Gerretsen, zullen tijdens dit symposium de studenten kennis laten maken met bijzondere stukken uit de collectie van de Universiteitsbibliotheek Leiden.

De mogelijkheid bestaat om de gehele cursus Wetenschapsgeschiedenis te volgen (20 ECTS). Het vervolg op deze cursus, ordening en classificatie (8 ECTS) vindt plaats vanaf september.

Meer informatie
Zie www.geschiedenis.leidenuniv.nl of www.studiegids.leidenuniv.nl.
Voor verdere informatie over de Scaliger Winterschool kunt u terecht bij de coördinator van het Scaliger Instituut, Kasper van Ommen: scaliger@library.leidenuniv.nl

Tentoonstelling
Poliepen, luizen en de menselijke ziel 
De Leidse uitgever-boekverkoper Elie Luzac (1721-1796)

In de Tielehal is vanaf heden tot maart 2006 een kleine tentoonstelling ingericht over de Leidse uitgever-boekverkoper Elie Luzac (1721-1796). Luzac voelde feilloos aan welke de grote wetenschappelijke ontdekkingen uit zijn tijd waren. Hij had zijn winkel aan het Rapenburg, dichtbij het Academiegebouw, en kende de Leidse hoogleraren goed. Hij was niet alleen zelfstandig ondernemer, ook stond hij aan de universiteit ingeschreven als student rechten. Later zou hij om zijn staatsrechtelijke geschriften tevens als schrijver bekend worden. Luzac was zijn hele leven een hartstochtelijke verdediger van het stadhouderschap. Dit politieke standpunt maakte hem in de jaren tachtig tot een gedemoniseerd man.

Nog tijdens zijn studie gaf Luzac o.a. verschillende werken uit waarin geleerden verslag deden van hun onderzoek naar het voortplantingsvermogen van primitieve dieren. Deze wetenschappelijke ontdekkingen stonden op gespannen voet met de kerkelijke doctrine. Ze veronderstellen immers dat de ziel net als de materie overal in het lichaam aanwezig is en zichzelf kan vermenigvuldigen. De Franse arts Julien d’Offray de la Mettrie had deze conclusie ook met de mens in verband gebracht. In eigen land werden zijn geschriften verboden en hijzelf moest het land ontvluchten. In Leiden, waar hij ooit bij de beroemde Herman Boerhaave gestudeerd had, streek hij neer. Geld of goed bezat hij niet, maar ideeën had hij genoeg. Aan Luzac vroeg hij of deze zijn L’homme machine (1747) wilde uitgeven. Dat gebeurde. Weinig boeken hebben zoveel commotie in de kerk veroorzaakt als L’homme machine.

In de jaren tachtig van de achttiende eeuw manifesteerde Luzac zich vooral als politiek geëngageerd uitgever-boekverkoper. De fysicotheologie had toen voor hem afgedaan. Hij werkte vanaf 1774 in compagnie met Jan Hendrik van Damme en gaf menig orangistisch werk uit om daarmee de publieke opinie te beïnvloeden. Vaak was Luzac er zelf tevens de schrijver, bewerker of vertaler van.

De dissertaties die in deze revolutionaire jaren bij Luzac verschenen, waren alle sterk politiek gekleurd. Maar ook de studieboeken uit het fonds Luzac gaven blijk van een politieke stellingname. Zo werd het staatsrechtboek Commentarii de Republica Batava (1782), van de Leidse hoogleraar Frederik Willem Pestel, ook gebruikt om studenten bij de politieke les te houden.

Bij Uitgeverij Vantilt verscheen onlangs van Rietje van Vliet, Elie Luzac (1721-1796). Boekverkoper van de Verlichting. ISBN 90-77503-37-4 (winkelprijs € 39,90).

De tentoonstelling is te bezichtigen in de Tielehal van de Universiteitsbibliotheek Leiden, Witte Singel 27, tijdens de openingsuren van de bibliotheek. De bibliotheek is gesloten van 25 december 2005 tot 2 januari 2006.

                                    
 
   
vorige pagina top pagina