Studentenpsychologen
- Blokkering
- Dit houdt in dat de schrijver wel achter het bureau zit en probeert te schrijven, maar dat dit niet wil lukken omdat het geschrevene steeds wordt afgekeurd. Ook wordt het algemene begrip faalangst gebruikt ter verklaring van problemen met schrijven.
- Faalangst
- Onder faalangst wordt verstaan dat de persoon angst ervaart ten gevolge van de
mogelijkheid te falen in situaties waarin geevalueerd wordt. Deze angst hindert bij het
schrijven.
- Schrijfangst
- Bij schrijfangst gaat het meestal om een specifiek, aanwezig gevoel. Iemand zit bijvoorbeeld achter de computer, staart naar het scherm en voelt zich in samenhang met negatieve gedachten gespannen en angstig.
- Schrijfvrees
- Schrijfvrees is meestal vager en houdt meer een voorspelling in, namelijk dat er iets onaangenaam zal plaatsvinden. Een voorbeeld hiervan is iemand die probeert te werken maar te zelfdertijd vreest dat het toch niet gaat lukken.
Uitstellen ter bescherming
Om zich te beschermen tegen sterke negatieve emoties stellen sommigen het werken telkens uit. Soms worden daar zeer overtuigende argumenten bij gebruikt als "Ik kan alleen schrijven op dagen dat er verder geen studieactiviteiten zijn" of "Eerst ga ik de boel opruimen en dan ga ik aan de slag". Dit kan leiden tot het gevoel voortdurend bezig zijn maar in feite weinig werken, in vlagen werken en geregeld werk te laat inleveren. Deze werkwijzen zijn niet erg productief en leveren uiteindelijk zeer negatieve gevoelens op. Het is nodig meer constructieve manieren te vinden om met schrijfangst en schrijfvrees om te gaan.
Gedachten en denkpatronen die het schrijven hinderen
Om angst en vrees voor schrijven beter te leren hanteren is het nodig de gedachten en denkpatronen die hieraan ten grondslag liggen op te sporen. Onderzoek van gedachten en denkpatronen van problematische en productieve schrijvers door de Amerikaanse psycholoog Boice wijst er op dat zeven categorieën van gedachten en denkpatronen onderscheiden kunnen worden. Deze zullen hieronder worden besproken. Bij de eerste twee categorieën (vrees voor schrijven, opvattingen over het schrijven zelf) blijken er geen verschillen te bestaan tussen problematische en productieve schrijvers .In laatste vijf categorieën blijken er wel verschillen te bestaan tussen deze twee groepen schrijvers.Ook bij deze categorie van gedachten en denkpatronen is niet bekend hoe problematische en productieve schrijvers omgaan met bepaalde denkpatronen. Er zijn aanwijzingen dat problematische schrijvers zeer kunnen geloven in onrealistische en negatief uitwerkende denkpatronen en daar star aan kunnen vasthouden.
Meer over perfectionisme
Onwerkzame schrijfstrategieën kunnen het gevolg zijn van gebrek aan ervaring. De onervaren schrijver zal gemakkelijk te snel met het feitelijke schrijven beginnen. De ervaren schrijver weet dat eerst begonnen zal moeten worden een orientatie op het materiaal, een onderzoeksvraag zal moeten worden opgesteld, gericht zal moeten worden gezocht, enz. Dit houdt onder meer het maken van aantekeningen, nadenken, peinzen, overleg met medestudenten en de docent in. Het produceren van een werkstuk en zeker van een scriptie is het resultaat van een schrijfproces met verschilende fasen.
Door Boice wordt gewezen op zeven verschillende categorieën van gedachten en denkpatronen, maar sommige onderzoekers stellen dat schrijfvrees vooral het gevolg is van perfectionisme . Met perfectionisme wordt in dit verband bedoeld dat de problematische schrijver de schrijftaak als zeer zwaar en uiterst belangrijk ziet waarbij geen enkele fout mag worden gemaakt. Aan het schrijfproduct worden door de schrijver zelf onrealistisch hoge eisen worden gesteld, terwijl de schrijver er van uit gaat dat ook de beoordelaar zeer strenge eisen stelt. Ieder woord wordt op een goudschaaltje gewogen en overmatig kritisch bekeken. Kort samengevat komt het er op neer dat de perfectionistische schrijver voortdurend bang is fouten te maken en vreest dat deze fouten niet zullen worden geaccepteerd. Vloeiend schrijven wordt hierdoor geblokkeerd, want ieder poging tot schrijven zal bij voorbaat een onvoldoende resultaat opleveren. Ook na afloop is de perfectionische schrijver ontevreden over het product. De perfectionistische schrijver kan zelfs ontevreden blijven als het werkstuk of de scriptie is goedgekeurd. Het heeft zoveel moeite gekost, het kan veel beter en het zegt niets over nieuwe schrijfopdrachten zijn opmerkingen die vaak worden gemaakt en tevredenheid over de prestatie wegnemen. Insituaties waar het schrijfproduct wordt beoordeeld neemt de vrees en deze destructieve kritiek vaak toe. De kwaliteit van het schrijfproduct wordt niet bevordert maar neemt af door dit perfectionisme.
| Checklist hinderlijke gedachten bij schrijven | ||||
|---|---|---|---|---|
| vragen | bijna nooit | soms | vaak | bijna altijd |
| 1.Kan je er van overtuigd zijn dat het schrijven van een scriptie gaat mislukken? | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 2. Vind je dat je alles in één keer goed moet opschrijven | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 3. Heb je gedachten die er toe leiden dat je het werken aan de scriptie uitstelt? | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 4. Ben je bang dat jij geen scriptie kan schrijven? | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5. Stel je het werken aan de scriptie uit en probeer je dan in één keer alles af te maken? | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 6. Ben je ontevreden over wat je schrijft? | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 7. Ben je bang dat je stomme fouten maakt en de lezers dat opmerken? | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 8. Heb je onrealistische opvattingen over het schrijven zelf, die het werken aan de scriptie blijken te hinderen? | 1 | 2 | 3 | 4 |
Opmerking: Als je met 3 of 4 antwoordt, dan is er waarschijnlijk op dat punt sprake van een probleem. Volg het advies op van dit digitale informatie blad.